عقود موجد انتقاع و تملیک منافع راجع به سهام شرکت های تجاری

حق انتفاع؛ حقی است که بموجب آن شخص می¬تواند از مالی که عین آن ملک دیگری است یا مالک خاصی ندارد استفاده کند. مالکیت منافع، به معنای آن است که یک فرد، نسبت به منافع حاصله از یک مال، مالک بوده و می¬تواند حقوق مالکانه خود را در خصوص آن اعمال نماید. هرگاه دو یا چند نفر بدون آنکه مال مشاعی در کار باشد توافق کنند هم شریک باشند و تجارت کنند، صرفاً توافقی برای مشارکت است که اگر بعداً با آن اموال بر اساس اذن یا وکالت تجارت نمایند، در اموالی که عاید خواهد شد به تناسب سهمشان در سرمایه اولیه شریک خواهند بود. هدف اصلی این پژوهش، بررسی عقود موجد انتقاع و تملیک منافع راجع به سهام شرکت¬های تجاری می¬باشد. روش تحقیق در این مطالعه توصیفی-تحلیلی می¬باشد. نتایج پژوهش نشان داد که حق انتفاع سهام شرکت¬های تجاری حقي است كه به موجب آن شخص مي‌تواند از مالي كه عين آن ملك ديگري است يا مالك خاصي ندارد استفاده كند. در مالکیت منافع، لحظه‌ها منفعت در ملک صاحب آن به وجود می‌آید، ولی در حق انتفاع، منفعت به مالک عین تعلق دارد و در ملک او هم به وجود می‌آید و صاحب حق فقط می‌تواند از آن متنفع شود. منشا و سبب عقود موجد انتفاع یکی از اسباب حقوق عینی (عقد، وصیت، وضع ید و ...) است و حق انتفاع جزء تعهدات عینی است و قبض، شرط صحت آن است در تملیک منافع، مورد اجاره از ارکان صحت آن محسوب نمی شود بلکه از تعهدات ناشی از عقد است و منتفع حق واگذاری موضوع تملیک منافع را به غیر ندارد مگر چنین حقی به وی تفویض شده باشد. . حق انتفاع حقی ضعیفتر از مالکیت منفعت است. در مورد مالکیت منفعت اجزاء و ذرات منفعت در ملک صاحب آن حاصل می شود؛ اما در حق انتفاع منتفع مالک منتفع نیست، بلکه اجزاء منفعت، اگر عین مالک خاص داشته باشد در ملک مالک بوجود می آید و منتفع فقط دارای حق استفاده است.

Abstract

Usufruct is a right that allows an individual to benefit from property whose physical ownership belongs to another person or has no specific owner. The concept of “beneficial ownership” means that an individual owns the benefits derived from a property and can exercise their ownership rights over it. Whenever two or more individuals agree to be partners in business without having shared property, they are merely entering into a partnership agreement. If they later engage in trade using assets under permission or agency, they will share profits proportionally according to their initial capital contributions. The primary objective of this research is to examine contracts generating usufruct and transfer of benefits concerning shares of commercial companies. The research method employed in this study is descriptive-analytical. The findings indicate that the usufruct right of shares in commercial companies is a right allowing an individual to use property whose physical ownership belongs to another person or lacks a specific owner. In beneficial ownership, the moment benefits arise within the owner’s property, whereas in usufruct, the benefit pertains to the physical owner, and only the beneficiary holds the right to enjoy it. The source and cause of contracts generating usufruct include various legal causes (contract, will, possession, etc.), and usufruct falls under real obligations with receipt being a condition for its validity. In transferring benefits, leased items are not considered essential elements but rather obligations arising from the contract. A beneficiary does not have the right to transfer the subject matter unless explicitly granted such authority. Usufruct is a weaker right compared to beneficial ownership. For beneficial ownership, parts and components of benefits arise within the owner’s property; however, in usufruct, the beneficiary is not the actual owner, and if there is a specific owner, the parts of benefits emerge in the owner’s property, leaving the beneficiary with only usage rights.

Keywords: Contracts Generating Usufruct, Transfer of Benefits, Commercial Companies, Shares

منابع

- ابهری، حمید و سمیه ظهوری. (1397). بررسی امکان انتفاع واقف از عین موقوفه در فقه امامیه و قانون مدنی، دوره 4،شماره1.

- اشرفی، احمد. (1387). مالکیت زمانی، تهران: کتابخانه گنج دانش، چاپ اول.

- امامی، سید حسن.(1383). حقوق مدنی، چاپ 18.جلد اول، تهران، کتاب فروشی اسلامیه.

- بروجردی عبده، محمد.(1380).حقوق مدنی، چاپ اول.تهران، انتشارات مجد.

- بهرامی، بهرام.(1390). عقد اجاره، تهران، موسسه فرهنگی انتشاراتی نگاه بینه، چاپ دوم.

- جفعری لنگرودی، محمد جعفر.(1373). مقدمه عمومی علم حقوق، تهران، انتشارات گنج دانش.

- جفعری لنگرودی، محمد جعفر.(1388)، حقوق اموال، چاپ ششم.تهران،انتشارات کتابخانه گنج دانش.

- حلی، نحم الدین جعفر ابن حسن.(1373). مختصر النافع،چاپ اول.جلد اول، انتشارات باقرالعلوم.

- خردمندی، سعید،.(1398).تحدید مالکیت،چاپ اول.کرمانشاه، انتشارات طاق بستان.

- خودکار، رضا و محمد صقری. (1398). کارآیی قاعده اکثریت در شرکت‌های سهامی و ایجاد تعادل میان سهامداران اقلیت و اکثریت، پژوهش حقوق خصوصی، دوره 8، شماره 28.

- سنهوری، عبدالرزق احمد، 1986، الوسیط فی شرح القانون المدنی، ج9، بیروت، دارالحیاء التراث العربی.

- سنهوری، عبدالرزق احمد، 1986، الوسیط فی شرح القانون المدنی، ج9، بیروت، دارالحیاء التراث العربی.

- الشریف، محمدمهدی ومریم جلالی. (1399). کاوشی در ماهیت حق انتفاع و اسباب ایجاد آن، فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، سال پنجاهم، شماه 1.

- شمس الدین محمد بن مکی، شهید اول.(1384). لمعه دشمقیه انتشارات دالفکر، چاپ پنجم.

- صفایی، سید حسین.(1386). دوره مقدماتی حقوق مدنی (اشخاص و اموال)، جلد اول، چاپ ششم.تهران، انتشارات نشر میزان.

- طاهری، حبیب الله.(1398). حقوق مدنی، چاپ دوم.قم، انتشارات اسلامی حوزه علمیه.

- طباطبایی یزدی، محمد کاظم. (1391). ال عروة الوثقی، تصحیح و تطبیق حواشی محمد آخوندی، چ دوم، تهران: دارالکتب الاسلامیه.

- فیض، علیرضا.(1389). مقارنه و تطبیق در حقوق جزای عمومی اسلام،چاپ نهم. تهران، انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.

- کاتوزیان، ناصر .(1388). حقوق مدنی (معاملات معوض- عقود تملیکی- اجاره)،چاپ دهم. تهران، شرکت سهامی انتشار.

- نجفی، محمد حسین.(1388). جواهر الکلام فی شرح شرایع، جلد28، بیروت، دارالاحیاء التراث العربی.