سکوت بزه دیده و بحران اثبات تجاوز به عنف درحقوق بین الملل کیفری

تجاوز به عنف، یک جنایت وحشتناک و نقض آشکار حقوق بشر است که متأسفانه اغلب در مناطق درگیری مسلحانه رخ می‌دهد. اثبات چنین جرایمی در برابر مجرمان در دادگاه‌های کیفری بین‌المللی ، مخصوصاً دیوان کیفری بین‌المللی (ICC)، با پیچیدگی‌های خاصی همراه است. یکی از مهم‌ترین موانع موجود، پدیده "سکوت قربانی" نام دارد. این مقاله با تمرکز بر نقش دادگاه‌های بین‌المللی و استانداردهای اثبات در قانون بین‌الملل کیفری، به بررسی عمیق بحران اثبات تجاوز به عنف از زاویه دید مفهوم سکوت قربانی می‌پردازد. هدف اصلی آن انتقاد از اتکا شدید دادگاه‌ها به روایت مستقیم و فوری قربانی و پیشنهاد رویکردی حساس به جنسیت برای غلبه بر تعصب‌ها و ناهماهنگی‌های موجود در روند اثبات است. باید توجه داشت که سکوت قربانی به شرایطی اشاره دارد که در آن فرد مبتلا به تجاوز به دلایل روانشناسی، اجتماعی و فرهنگی از اعلام عمومی تجربه خود امتناع ورزد. این سکوت ممکن است پیش، حین یا پس از وقوع جرم اتفاق بیفتد. تفسیر نادرست این سکوت به عنوان نشانه‌ای از عدم وجود رضایت یا حتی انکار وقوع جرم، منجر به دشواری‌های بزرگی در محاکم قضایی شده است. سیستم‌های قضائی معمولی معمولاً بر اهمیت روایت مستقیم و فوری قربانی به عنوان تنها مدرک قابل اعتماد تکیه دارند. این رویکرد با واقعیت‌هایی که افراد آسیب‌دیده در مواجهه با تجاوز به عنف تجربه می‌کنند، همخوانی ندارد. تحقیقات نشان داده‌اند که زنان و دختران، که بیشتر قربانیان تجاوز به عنف هستند، به دلیل هنجارهای اجتماعی و فرهنگی، تمایل کمتری به گزارش عمومی تجربه خود دارند. قضاوت‌های تحقیرآمیز علیه کسانی که شکایت می‌کنند نیز مانعی دیگر در مسیر عدالت است. تجارب تروماتیک ناشی از تجاوز به عنف می‌تواند منجر به اختلالات اضطراب، افسردگی و سایر مشکلات سلامت روانی شود که بیان دقیق ماجرا را برای قربانی سخت‌تر می‌کند. پیشنهاد می شود که پذیرش روشی که تفاوت‌های جنسیتی و فرهنگی در نحوه واکنش قربانیان به تجاوز را در نظر گرفته شود. مهم است که مجریان قانون آموزش ببینند تا بتوانند ادعاهای قربانی را با در نظر گرفتن بافت خاص هر مورد ارزیابی کنند؛ تکنیک‌هایی مانند مصاحبه‌های ساختاریافته، درمان شناختی-رفتاری (CBT) و تجزیه و تحلیل سوابق پزشکی می‌توانند در جمع‌آوری اطلاعات دقیق‌تر از قربانیان کمک کننده باشند؛ تضمین امنیت و رفاه کامل قربانیان در طول فرآیند دادرسی ضروری است. خدمات مشاوره، حمایت قانونی و لژیون‌های حمایتی باید در دسترس باشد. اثبات جرایم تجاوز به عنف نیازمند بازنگری اساسی در رویکردهای سنتی و اتکا بیش از حد به روایت صریح قربانی است. درک پدیده سکوت قربانی و پذیرش رویکردی حساس به جنسیت برای ارائه عدالتی عادلانه و مؤثر برای همه قربانیان تجاوز به عنف حیاتی است.

Sexual assault is a grave violation of human rights often occurring in zones of armed conflict. Proving such crimes in international courts, particularly the International Criminal Court (ICC), presents unique challenges. A primary obstacle facing prosecutors is "survivor silence". This article, focusing on the role of international tribunals and proof standards within international criminal law, offers an in-depth analysis of the crisis of proving sexual assault from the perspective of survivor silence. Its central aim critiques the court's heavy reliance on direct and immediate victim narratives and advocates for a more gender-sensitive approach to overcome existing biases and inconsistencies within the evidentiary process. Survivor silence refers to instances where individuals who have experienced sexual assault choose not to publicly disclose their experiences due to psychological, social, or cultural factors. This silence can occur before, during, or after the crime itself. Misinterpreting this silence as evidence of lack of consent or denial of the crime has led to significant issues in legal proceedings. While traditional practices heavily weigh direct and immediate victim accounts as sole admissible evidence, these approaches rarely account for complexities faced by survivors of sexual violence. Studies reveal that women and girls, constituting the majority of sexual assault victims, are less likely to report due to societal norms and cultural pressures. Additionally, derogatory judgments against complainants create further barriers to justice. The traumatic impacts stemming from sexual assault can lead to anxiety disorders, depression, and other mental health concerns making accurate retelling challenging. Adoption of a Gender-Sensitive Approach: Implementing methods that consider gender differences and cultural variations in how survivors may react to sexual assault. Training legal professionals to assess claims with context in mind is crucial. Utilization of Alternative Methods: Structured interviews, cognitive behavioral therapy (CBT), and medical record analyses can facilitate the gathering of more precise information from victims. Ensuring Adequate Support: Ensuring complete safety and welfare for victims throughout judicial processes is essential. Counseling services, legal aid, and support groups should be readily available. Overcoming the proof crisis in cases of sexual assault requires fundamental reevaluation of traditional practices and excessive reliance on direct victim testimonies. Recognizing the phenomenon of survivor silence and embracing a gender-sensitive approach are pivotal steps towards delivering just and effective justice for all victims of sexual assault.

Keywords: Sexual Assault, International Criminal Law, Survivor Silence, International Criminal Court (ICC), Proof Crisis, Consent.

منابع

احمدی، زهرا. (1395). بررسی تطبیقی عنصر رضایت در جرم تجاوز جنسی در حقوق ایران و حقوق بین‌الملل کیفری (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). دانشگاه تهران.

آشوری، محمد. (1394). بزه دیده ‌شناسی. تهران: انتشارات میزان.

حسینی، مریم،؛ صادقی، محمدرضا. (1399). تحلیل رویه دیوان کیفری بین‌المللی در جرائم جنسی. مجله حقوق بین‌الملل، 36 (1)، 145–172.

خالقی، علی. (1398). آیین دادرسی کیفری تطبیقی. تهران: نشر میزان.

خالقی، علی (مترجم). (1395). حقوق کیفری بین‌المللی (اثر Kai Ambos). تهران: نشر میزان.

سروستانی، زهرا،؛ خالقی، علی‌اصغر. (1397). بررسی مفهوم رضایت در جرم تجاوز جنسی در حقوق بین‌الملل کیفری. فصلنامه پژوهش حقوق کیفری و جرم‌شناسی، 6 (2)، 1–28.

کرمی، سمیه. (1398). جایگاه بزه دیده در آیین دادرسی دیوان کیفری بین‌المللی. فصلنامه پژوهش حقوق عمومی، 20 (3)، 87–112.

مرکز مطالعات حقوق بشر قوه قضائیه. (1390). ترجمه اساسنامه دیوان کیفری بین‌المللی (اساسنامه رم). تهران.

محمدی، الهام. (1396). نقش سکوت بزه دیده در اثبات جرائم جنسی (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). دانشگاه شهید بهشتی.

موسوی بجنوردی، سید حسن. (1396). حقوق کیفری بین‌المللی: جرائم بین‌المللی (جلد دوم). تهران: انتشارات گنج دانش.

نظری، فاطمه. (1397). حقوق بزه‌دیدگان جرائم جنسی در دیوان کیفری بین‌المللی (رساله دکتری). دانشگاه تربیت مدرس.

ورله، گرهارد. (1396). اصول حقوق کیفری بین‌الملل (ترجمه گروه مترجمان). تهران: نشر میزان.

Akayesu, Jean-Paul. (1998). Prosecutor v. Jean-Paul Akayesu, Trial Judgment (ICTR-96-4-T). International Criminal Tribunal for Rwanda.

Ambos, Kai. (2013). International criminal law. Oxford: Oxford University Press.

Askin, Kelly Dawn. (1997). War crimes against women: Prosecution in international war crimes tribunals. Leiden: Martinus Nijhoff Publishers.

Bemba Gombo, Jean-Pierre. (2016). Prosecutor v. Jean-Pierre Bemba Gombo, Judgment pursuant to Article 74 of the Statute (ICC-01/05-01/08). International Criminal Court.

Grey, Rosemary. (2019). Interpreting the silence of victims of sexual violence under international criminal law. Journal of International Criminal Justice, 17 (2), 363–390.

Kunarac, Dragoljub, Kovač, Radomir,؛ Vuković, Zoran. (2001). Prosecutor v. Dragoljub Kunarac et al., Trial Judgment (IT-96-23؛ IT-96-23/1-T). International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia.

MacKinnon, Catharine A. (2006). Are women human? And other international dialogues. Cambridge, MA: Harvard University Press.

Mégret, Frédéric. (2012). Rethinking victim participation in international criminal justice. Journal of International Criminal Justice, 10 (2), 281–305.

O'Rourke, Catherine. (2020). Women's rights in armed conflict under international law. Cambridge: Cambridge University Press.

Oosterveld, Valerie. (2011). Gender-sensitive interpretations of sexual violence in international criminal law. New England Journal of International and Comparative Law, 17 (1), 1–38.

Sellers, Patricia Viseur. (2014). Consent, coercion, and silence in the law of rape. International Criminal Law Review, 14 (3), 451–474.

Sellers, Patricia Viseur,؛ Okamoto, Kaoru. (2016). The prosecution of sexual violence in conflict: Legal and forensic perspectives. Oxford: Oxford University Press.

Werle, Gerhard,؛ Jessberger, Florian. (2020). Principles of international criminal law (3rd ed.). Oxford: Oxford University Press.