نحوه ارزیابی غرامت در دیوان داوری ایران آمریکا در نقض قراردادهای سرمایه‌گذاری: بررسی آراء و جریان دادرسی

این پژوهش به بررسی و تحلیل رویه دیوان داوری ایران و آمریکا در ارزیابی و تعیین غرامت ناشی از نقض تعهدات قراردادی و اقدامات مؤثر بر مالکیت می‌پردازد. سؤال اصلی پژوهش آن است که دیوان در تعیین غرامت از چه معیارها و روش‌هایی استفاده کرده و چگونه اصول حقوقی و اقتصادی را برای تعیین ارزش منصفانه دارایی‌ها تلفیق کرده است. روش تحقیق توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر مطالعه موردی آرای شاخص دیوان، از جمله پرونده‌های استارت و اموکو است. یافته‌ها نشان می‌دهد که دیوان معیار ارزش واقعی بازار را به‌عنوان مبنای اصلی محاسبه غرامت تثبیت کرده، از اتکای صرف بر ارزش دفتری پرهیز کرده و در موارد پیچیده اقتصادی با احتیاط از روش‌های پیشرفته بهره برده است. اهمیت پژوهش در تبیین نقش دیوان در توسعه استانداردهای داوری سرمایه‌گذاری و افزایش اعتماد به سازوکارهای حل اختلاف اقتصادی بین‌المللی است.

the Assessment of Damages by the Iran–United States Claims Tribunal in Breaches of Investment Contracts: An Analysis of Decisions and Procedural Flow

Abstract

This study examines and analyzes the practice of the Iran–United States Claims Tribunal in assessing and determining damages arising from breaches of contractual obligations and actions affecting property rights. The main research question is how the Tribunal applies specific criteria and methods in calculating compensation and how it integrates legal and economic principles to determine the fair value of assets. The research employs a descriptive-analytical approach based on case studies of key Tribunal decisions, including the Housing Starrett and Amoco cases. Findings indicate that the Tribunal has established the fair market value as the primary basis for calculating damages, avoids reliance solely on book value, and applies advanced economic methods cautiously in complex cases. The study highlights the Tribunal’s role in developing investment arbitration standards and enhancing confidence in international mechanisms for resolving economic disputes.

Keywords: Iran–United States Claims Tribunal, damages, breach of investment contracts, expropriation

 منابع

احمدی، حمید (1394)، مبانی مشروعیت سیاسی در جمهوری اسلامی ایران، تهران: نشر میزان، چاپ سوم.

باقری، محمدعلی (1403)، بررسی نسبت انواع مشروعیت با حقوق عمومی، مجله علوم انسانی و اسلامی در هزاره سوم، دوره 8، شماره 1: 111- 103

بیژنی، مریم؛ معتمدنژاد، کاظم؛ علینی، محسن (1388)، جایگاه «مشروعیت قانونی» در گفتمان‌های سیاسی رسمی نظامی جمهوری اسلامی ایران (1386- 1357)، مجله علوم اجتماعی (دانشگاه علامه طباطبائی)، شماره 46: 138- 107.

جعفری ندوشن، علی اکبر (1385). بررسی تطبیقی کارویژه های شورای نگهبان درایران، فرانسه وآمریکا، تهران: انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی

دارایی، علی، مشهدی، علی، قارلقی، صدیقه (1400)، مفهوم قانون اساسی در اندیشه خبرگان قانون اساسی ایران، نشریه مطالعات حقوق عمومی، دوره 51، شماره 3: 133- 109

دهقان ناصر آبادی، غلامرضا؛ شریف شاهی، محمد؛ احمدی، سید محمد صادق (1403)، ارزیابی نظریه مشروعیت در قانون اساسی مشروطه، مجله سیاست پژوهی اسلامی ایرانی، شماره 4: 31- 15

زرنگ، محمد (1384). سرگذشت قانون اساسی درسه کشورایران، فرانسه وآمریکا، تهران: انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی.

سبحانی، سید جعفر (1389)، نظام سیاسی اسلام، قم: مؤسسه امام صادق (ع)، چاپ پنجم.

سلطانی، سید ناصر (1399)، عناصر نخستین قانون اساسی ایران؛ اصول حکومت قانون‬، نشریه پژوهش‌های حقوقی، شماره 42: 189- 171

قاضی شریعت پناهی، ابوالفضل (1390)، اندیشه سیاسی در اسلام و ایران معاصر، تهران، انتشارات دانشگاه امام صادق (ع)، چاپ سوم.

قاضی، سید عباس (1390). مبانی فقهی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.

قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، مصوب ۱۳۵۸ و بازنگری ۱۳۶۸.

کاتوزیان، ناصر (1382). حقوق اساسی و نهادهای سیاسی، تهران: نشر شرکت سهامی انتشار.

لاگلین، مارتین (1388). مبانی حقوق عمومی. ترجمه محمد راسخ، نشر نی

مهرپور، حسین (1391). حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران در پرتو قانون اساسی و اندیشه‌های امام خمینی(ره)، تهران: انتشارات سمت

هاشمی، سید محمد (1398). حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، ج ۱ و ۲، تهران: نشر میزان.